Mawaziri wa Afrika Mashariki waidhinisha mkakati wa AI na somo la chuo kikuu
Mawaziri wa Jumuiya ya Afrika Mashariki wameidhinisha mkakati wa pamoja wa AI na somo la AI kwa vyuo vikuu, katika mkutano wa Kampala uliomalizika Oktoba 31, lakini utekelezaji bado hauna tarehe wala bajeti mpya.
Picha: imetengenezwa na AI
Mawaziri wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) wameidhinisha mkakati wa pamoja wa akili bandia (AI) na somo la AI kwa vyuo vikuu. Uamuzi huo ulitangazwa Jumamosi, Oktoba 31, 2026, mwishoni mwa mkutano wa 21 wa Baraza la Kisekta la Elimu, Sayansi, Teknolojia, Utamaduni na Michezo, uliofanyika Kampala, Uganda, kuanzia Oktoba 27 hadi 31.
Kwa mujibu wa tangazo hilo, nchi wanachama zimeelekezwa kufikiria kuanzisha somo hilo katika programu zote za shahada, wakati Baraza la Vyuo Vikuu vya Afrika Mashariki (IUCEA) limepewa jukumu la kuandaa mfumo wa pamoja wa kulitekeleza kote katika ukanda huo. Mawaziri pia waliidhinisha mtandao wa vyuo vikuu wa AI wa ukanda huo na kuelekeza kuandaliwa kwa viwango vya uthibitisho wa AI kwa Kiswahili.
Mkakati huu si mpya kabisa. Umeshawasilishwa kwa mashauriano ya kitaifa katika nchi zote wanachama na kupitia mchakato wa uthibitisho wa kikanda mjini Kampala mapema mwaka huu. Kwa mujibu wa taarifa za Mei 2026, mkakati huo unahusu kipindi cha 2026 hadi 2031, na unalenga maendeleo ya AI yenye uwajibikaji, ushirikishwaji na maadili, huku ukikabiliana na hatari kama upendeleo wa kialgoritmu, faragha, kupotea kwa ajira na ukosefu wa usawa wa kidijitali.
Somo la chuo kikuu lilipitia mapitio mjini Dar es Salaam, Tanzania, mwezi Oktoba. Limetengenezwa na IUCEA pamoja na shirika la maendeleo la Ujerumani (GIZ), kwa mchango wa wataalamu wa ukanda huo na sekta binafsi. Lengo lake ni wanafunzi wa fani za kiufundi na wasio wa kiufundi: kutumia AI kwa vitendo na kujifunza kutathmini kwa makini maudhui yanayotengenezwa na AI. Kabla ya kupanuliwa, mapitio hayo yalizingatia kama vyuo vyenye wafanyakazi, miundombinu na uwezo tofauti wa kidijitali vinaweza kulifundisha, na mpango wa majaribio unatarajiwa kuchagua taasisi kulingana na utayari, pamoja na kuangalia mbinu za kufundishia, maandalizi ya wahadhiri na ushiriki wa wanafunzi.
Fortunate Muyambi, naibu katibu mtendaji wa Tume ya Sayansi na Teknolojia ya Afrika Mashariki, alisema wakati wa warsha ya awali: "Matamanio ya Afrika Mashariki kuhusu AI lazima yaendane na uwezo wetu wa kuyatekeleza." Alisema pia kwamba juhudi za AI katika nchi wanachama zinahitaji uratibu zaidi, mifumo ya sera iliyolingana, miundombinu ya pamoja, uwekezaji katika utafiti na ushirikiano imara wa kitaasisi.
Ni muhimu kuelewa mipaka ya uamuzi huu. Kuidhinisha mkakati na somo si sawa na kuanza madarasa: tangazo halithibitishi kwamba masomo au majaribio yameanza. Pia halikutoa tarehe ya utekelezaji wala mgao mpya wa fedha, na baraza lilikiri kwamba vikwazo vya kifedha na rasilimali vinaathiri utekelezaji.
EAC ni jumuiya ya nchi nane wanachama, Burundi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Kenya, Rwanda, Somalia, Sudan Kusini, Tanzania na Uganda, yenye makao makuu Arusha, Tanzania, na idadi ya watu wapatao milioni 322.
Chanzo: https://www.okaynews.com/east-africa-ai-strategy-university-module-october-2026/
Stori hii imeandikwa na mfumo wa AI. Jinsi tunavyotumia AI
Stori zaidi
Korea Kusini yatoa mkopo wa dola milioni 170 kujenga kituo cha mafunzo ya AI Tanzania
Makubaliano yaliyotiwa saini Dar es Salaam Jumatano yatajenga kituo cha kwanza cha aina yake Afrika Mashariki, kitakachofundisha AI, roboti, uchambuzi wa data na mtandao wa vitu.
IFC yawekeza kwenye Kifiya: AI inayowasaidia wakulima kupata mikopo bila dhamana
Shirika la Fedha la Kimataifa limewekeza kwenye kampuni ya teknolojia ya Ethiopia ya Kifiya, ambayo hutumia AI kutathmini wakopaji wasio na historia ya mikopo, na sasa inaangalia kupanua huduma zake hadi Tanzania, Kenya, Uganda na Rwanda.
Adesina apendekeza mfuko wa dola bilioni 10 wa AI kwa Afrika
Aliyekuwa rais wa Benki ya Maendeleo ya Afrika anataka mfuko huo uwe msingi wa mpango mkubwa wa dola bilioni 50 katika miaka 10, ili Afrika isiwe soko tu la teknolojia za wengine, bali muundaji na muuzaji wake.